Portekiz’in Braga belediyesi, mimari müdahalenin çevre üzerindeki etkisini en aza indirgemeyi amaçlayan biyoklimatik bir tasarımla, bozulmuş bir alanı doğa ile şehrin yaşamına entegre etmeye çalıştı.
Braga Belediye Stadyumu, sürdürülebilir mimarinin bir modeli olarak tasarlandı. Ana hedefi, Monte Castro’nun kuzey yamacındaki Dume’den granit çıkarılması sonucu bozulmuş bir alanı iyileştirmek ve onu doğa ile uyumlu, açık ve şehrin spor merkezi olarak Braga’ya geri kazandırmaktı.
Projenin doğmasına neden olan 40 metre derinliğindeki taş ocağı, Dume ile Braga merkezi arasında ayrıcalıklı bir konuma sahiptir ve kitlesel spor etkinlikleri için kentsel dokuyu canlandıran bir bağlantı noktası oluşturmaktadır. Ayrıca bu etkinlikler, spor etkinliklerinin ihtiyaçlarına uygun bir altyapı oluşturmaktadır.
Bölgenin durumunun kapsamlı bir analizine dayanarak, projenin ilk genel kılavuzu tasarlandı: doğayı sürdürülebilir bir şekilde koruyarak mekanı dönüştürmek. Projenin ilk kılavuz ilkeleri, bölgenin biyoklimatik davranışının incelenmesi ve Euro 2004 maçlarının oynanacağı tesislerin bir parçası olarak buraya kurulacak binanın yeri ve amacı nedeniyle ortaya çıkan sorunların, UEFA’nın yönelim ve aydınlatma konusundaki gözlemleriyle birlikte değerlendirilmesinden ortaya çıktı.
Mimar Souto de Moura, restorasyonun ana hatlarını çizen ve heykelsi karakteriyle ulusal ve uluslararası öneme sahip spor tesisini tasarlayan kişidir.
İlk olarak, taş ocağının duvarları, kaya ve toprağa sabitlenerek olası çökmeleri önleyecek şekilde uyarlanmıştır. Ayrıca, alanın tamamen temizlenmesi de sağlanmıştır. Gelecekte yapısal sorunların yaşanmasını önlemek için stadyumun bulunduğu alanın stabilize edilmesi çok önemliydi.
Aynı zamanda, çeşitli topografik, jeolojik ve çevresel çalışmalar yürütüldü ve bu çalışmalar, projenin en uygun konum koşullarını garanti eden bir kılavuz çizgisinin oluşturulmasını mümkün kıldı. Hakim rüzgarlar, sıcaklıklar, toprak türü ve yağışlar ile tribün çatılarının yağmur suyu yönetimi kapsamlı bir şekilde analiz edildi.
Yağmur suyunun akışını yavaşlatmak, toprağı beslemek ve çatı uçlarındaki gargoyle’larla heykelsi su kanalları aracılığıyla çevredeki çok sayıda yeşil alanın sürdürülebilirliğini sağlamak için yenilikçi bir yağmur suyu drenaj sistemi tasarlanan sürdürülebilir bir proje gerçekleştirildi.
30.000’den fazla seyirci kapasiteli binanın geliştirilmesine yönelik mimari strateji, “Nascente” ve “Poente” tribünlerine farklı erişim seviyelerinde bulunan meydanlar aracılığıyla binanın doğal ve kentsel bağlama entegrasyonunu sağlamaktır. Aynı zamanda, taş ocağının topografyası, en büyük binanın izin verilen maksimum yükseklikten daha alçak olmasını ve böylece orijinal manzaranın ufkunu geri kazanmasını ve Braga’nın kentsel bağlamıyla görsel olarak bütünleşmesini sağladığını belirtmek gerekir.
Stadyum, spor etkinlikleri için muhteşem bir doğal ortam sunan Sporting Clube de Braga’nın şu anki merkezidir. Oyun sahasının yanlarında iki adet açık beton tribün ve iki tribünü birbirine bağlayan 220 metrelik bir kablo örtüsü bulunmaktadır. On altı destek bölmesini geçen üç dairesel galeriden oluşur ve iki katlı bir yer altı otoparkı vardır.
Kale alanında tribünlerin bulunmaması, manzarayı spor etkinliğine entegre edebilmek, çevre ile görsel bir etkileşim sağlayabilmek içindir.
Bu kentsel alanın yeniden dönüştürülmesi, Mimar Souto de Moura’nın projesinde önerilen sorumlu bir bakış açısına doğru atılmış büyük bir adımdı. Çevresel farkındalığı destekleyen bir kimliğin inşasına doğru atılan bu adım, çıplak betonun kullanıldığı kentsel bir heykel anıtıyla somutlaştırıldı ve bu mekanın yeniden canlandırılmasında belirleyici bir rol oynadı.
Arch. Bernadette Chaix
Architect FADU UBA – Argentina
Member of the Professional Practice Commission of the Central Society of Architects (SCA).
Professor of Design Structural at the Architecture College of the University of Belgrano (UB).
Data Sheet:
Project: Municipal Stadium of Braga, Headquarters of the Sporting Clube de Braga.
Design authors: Eduardo Souto de Moura
Type of Sport: Football
Year of construction: 2000-2003
Location: Braga City, Portugal.
Capacity: 30,154 spectators.
